\

Author - Fryskekadoos

Friese Berenburg/Beerenburg

We gaan langzaam richting de Friese wintermaanden in Friesland. Kou en regen komen straks denderend vanuit grijze en misschien wel zwarte wolken denderend op ons afkomen tot het stil ligt op het Friese landschappen. Zodoende gaan we merken dat de dagelijkse temperatuur zal gaan veranderen in Nederland maar natuurlijk ook in Friesland. Van een heerlijk zomers weertje bij de Friese meren gaan we misschien dit jaar wel de kou treffen waarmee menig mens al weer snel de woorden zal uitspreken; "It giet oan!". Het ijs moet dan diep in de Friese wateren zitten en de Friese sjaals, Friese mutsen en Friese handschoenen kunnen weer uit de kast gehaald worden. De winter valt in en daarmee komt ook de bekende Berenburg uit de kast om te nuttigen voor wat warmte "yn it liif"!

Maar waar komt nu eigenlijk de Friese Berenburg vandaan? Waar komt het drankje vandaan dat in Friesland erg populair is in de Friese wintermaanden dat het zo gretig wordt afgenomen? Om die vraag te beantwoorden gaan we eerst na wat is Berenburg oftewel uit welke ingrediënten bestaat Beerenburg. Of was het nou Berenburg! Volgt u het nog? Wij Friezen soms ook niet. Daarom hoop ik een duidelijk artikel te schrijven waar u bij geholpen bent om het favoriete Friese drankje eens uit te proberen.

Gesschiedenis Berenburg
We gaan terug de geschiedenis in en komen in de tijd dat er veel handel werd gedreven in Nederland. Doormiddel van de VOC schepen wordt Nederland veel bevoorraad vanuit de hele wereld. Waarmee dus ook diverse kruiden en specerijen het land binnen kwamen. Het is in Amsterdam waar het allemaal in die tijd gebeurt wat betreft de berenburg. De heer Hendrik Berenburg komt met een zakje aanzetten met geheime kruiden. Hij was in de 17e eeuw een kruidenhandelaar die zijn vestiging had op de Amsterdamse stromarkt vlakij de Haarlemmersluis. Vanuit zijn winkel bracht hij de zakjes met geheime kruiden aan de jeneverstokers die hier dus de echte Berenburg van maakte. De berenburg kruiden pakketjes werd snel populair onder meer bij schippers die er heilig van overtuigd waren dat het gebrouwen drankje van de kruiden pakketjes een helende werking heeft. Het was daarom niet verwonderlijk dat apothekers hier lucht van kregen en hun eigen drankjes er van maakten en over de toonbank verkochten.

Kruiden van Berenburg/Beerenburg
Mogelijk werden enkele tientallen kruiden gebruikt om de Berenbrug te brouwen, de precieze aantallen weet men tot op de dag van vandaag niet. Enkele van die kruiden waren onder andere: Kalmoes, Duizendguldenkruid, Zoethout, Sandelhout, Laurierblad, Jeneverbes en Gentiaanwortel. De Berenburg werd zo populair dat iedereen wel een graantje wou mee pikken van het succes. Mede omdat het drankje niet alleen in Amsterdam bleef maar ook door Nederland zwierf om heerlijk genuttigd te worden in plaatselijke kroegen. Hiermee werd het wiel niet uitgevonden maar variaties al om wel. De Berenburg werd gebruikt en misbruikt en het origineel werd gebruikt om hier veel varianten van te maken. Het recept ging door Nederland heen verspreid worden. Hierdoor kreeg je niet alleen Berenburg maar ook Beerenburg en Berenburger. Weduwe Joustra claimt het recht te hebben dat men het woord Beerenburg heeft gekregen van de nazaten van Hendrik Beerenburg.

Populair in Friesland
De populariteit van de Berenburg is in Friesland, Groningen en Drenthe enorm gestegen. In Friesland blijkt het toch te blijven hangen en veel jongeren bestellen dan vaak in de kroeg of discotheek een Berenburg cola. De populariteit van het drankje blijft in Drenthe en Groningen ten opzichte van Friesland ver achter. Combinaties met fris dranken worden gemaakt door drinkers van het Friese kruid drankje Berenburg zoals: Berenburg/sinas en Berenburg/rivella. Het schijnt dat mensen het Friese drankje ook graag lusten met sinaasappelsap. Ik houd zelf liever bij de Berenburg cola.

De Berenburg koop je natuurlijk bij Fryske kadoos wij voeren Berenburg van Sonnema en Oenema Fryske Bearenburch. Oenema Bearenburch wordt gestookt door de Stiekeme stoker uit Bolsward. Die ook een prachtige beperkte uitgave hebben gemaakt van een jubileum fles Friese Oenema Bearenburch die te verkrijgen is zolang de voorraad strekt.

Lees meer...

Zo trots als een Fries…

Er zijn zangers die nemen een zin op in hun lied over Friezen dat ze zo trots zijn. Maar waar zijn de Friezen dan zo trots op? Wij van Fryske Kadoos gingen op onderzoek uit waarom die gekke Brabander Guus Meeuwis dit nu zingt in zijn nummer Brabant. Het lied gaat over zijn eigen streek Brabant waar natuurlijk wel Friezen zullen wonen maar hoe komt hij er bij dat wij, Friezen, zo trots kunnen/mogen zijn. En waar op dan... De letterlijke tekst uit zijn nummer gaat als volgt. Ik citeer: "was men maar op Brabant zo trots als een Fries". Maar Guus natuurlijk zijn wij gek op ons geboorteland Friesland. Als je kijkt naar de sfeerfoto's die we publiceren bij artikelen dan kunnen wij ook zo trots zijn. Heb je ooit wel gezien hoe ruimtelijk groen onze Friese velden zijn, hoe mooi hemelsblauw onze Friese meren zijn. De streekproducten die onze koeien, geiten en al het ander Friese vee ons geeft. Streekproducten zoals, melk, kaas, roomboter, brouwen van Friese Berenburg of de rijkelijke gele bieren met die overheerlijke witte schuimkraag. Iets wat zelfs jullie mensen in Brabant elke dag naar verlangen hebben wij hier in Friesland. Zouden we daarom zo trots zijn als een Fries? Of is het hem om het rijkelijk landschap dat zo groen is. Wat doet een Fries nu zo ontzettend trots worden op zijn eigen land. Is het dan de taal die we hier spreken? Het Fries... Zijn het daarom de vele grappen die er gemaakt worden? Omdat wij Friezen trots zijn. We hebben veel moeten gissen veel moeten denken... Maar wat maakt een Fries nu zo trots op Friesland? Wij weten het niet uit te leggen. Maar we weten wel 1 ding. Je kunt het mee maken. Misschien moet je het wel mee maken. De hoofdstad Leeuwarden, of de smeekweek, het skûtsjesilen, de PC kaatsen te Franeker, Oerol op Skylge, het strand van Lemmer of dat van Makkum, de elfstedentocht (op welke manier dan ook; fietsend, schaatsend, zwemmend, varend, enz...). De binnenstad van Dokkum, de stad van Bonifatius. Er is genoeg te doen in Friesland, niet om alleen heen te gaan maar ook om te beleven. Kortom kom eens een dagje doen in Friesland. En misschien kunnen jullie ons vertellen waarom zijn Friesen zo trots op hun Heittelân.
Lees meer...

Amaretsje van Muoike Tetsje

Wie is Amaretsje van Muoike Tetsje?

En waarom is er een zoete likeur naar haar vernoemd? Amaretsje van Muoike was een hele lieve vriendelijke vrouw. Ze was een Friese vrouw die voor veel vriendelijkheid op de straten. Ze kon genieten van kinderen en daar werd ze dan vrolijk van. Het was een lieve vrouw. Een vrouw die graag snoepgoed maakte met veel zoetheid. 

Zoetheid zoals Amaretsje zelf ook was. En als ze dan boterbabbelaars of enig ander Fries alderwetsk snobbergoud had gemaakt ging ze daarmee de straat op. Dit om de zoete kinderen te voorzien van heerlijke snoepjes. Om ze te bedanken dat ze heerlijk kon genieten van het spelen op straat. 

Amaretsje was een weldoener van de maatschappij. In Leeuwarden schijnt ze gewoond te hebben en daar is ze dan ook bekend om de Fryske snoepjes. Fryske kadoos heeft deze oude snoepje ook in het assortiment onder alderwetsk snobbergoud

Ter nagedachtenis van Amaretsje heeft de stikeme stoker  een zoete likeur gemaakt onder de naam Amaretsje van Muoike Tetsje. De Likeur van Amaretsje kun je bij Fryske kadoos kopen.

 

  • Amaretsje van Muoike Tetsje Likeur

     13.95 incl. BTW

Lees meer...

Grutte Pier vrijheidsstrijder van Friesland

Iedere Fries kent hem vast wel, Pier Gerlofs Donia oftewel Grutte Pier. De van oorsprong landbouwer woonde in Fryslân in de tijden van Graven die heersten over de landerijen. De Graven van Holland wouden in die tijd meer rechten hebben over het mooie Fryslân. Rechten waarmee ze nog rijker werden dan dat ze al waren. U kent de geschiedenis verhalen vast nog wel over de graven die met vele penningen (een algemene naam voor betaalmiddelen destijds) huurlingen in huurde om hun pacht te innen bij arme boeren. De boeren werkten hard in die tijd om rond te komen. Armoede en de pest lagen op de loer voor vele mensen.

Zo gingen Saksische huurlingen op pad door de Friese landerijen op zoek naar boerderijen in Kimswerd. De toenmalige plaats waar Grutte Pier zijn boerenleven leefde met zijn vrouw en 2 kinderen. Tot die dag dat de huurlingen langs kwamen en de vrouw van Pier vermoordden en vele dorpelingen en familieleden werd het daglicht ook uit de ogen gehaald. Van die dag af werd Greate Pier (in de oude spelling tot 1980 werd Grutte Pier zo genoemd) een strijder voor vaderland Friesland en volkeren. Hij richtte een opstandsgroep op genaamd 'Arumer Zwarte hoop' dat de strijd aan ging tegen zijn grote vijand en gouverneur van Friesland, de heer Georg van Saksen. Deze deligatie werd opgericht in het dorp Arum van daar de toepasselijke naam en bestond hoofdzakelijk uit arme boeren, verarmde edelen en noem maar op. Niet veel later werd het gezelschap vergezeld door Gelderse huurlingen en werd de bijnaam Gelderse Friezen. De vijanden van dit bont gezelschap gingen de naam gebruiken als geuzennaam.

Onder leiding van Grutte Pier ging de groep ook op de Zuiderzee de slag aan tegen de Hollandse schepen om hun te plunderen en te beroven. De grootste overwinning van Pier was zo'n 28 boten die hij kaapte en de 500 bemanningsleden die daar bij hoorden werden levend zonder enige moeite overboord gegooid de Zuiderzee in.

De Hollanders gaven Grutte Pier ook wel de bijnaam: "Kruis der Hollanders", een naam die Pier wel kon bekoren. In de hoog tij dagen was Pier zelfs beschreven door Erasmus, zij het wel in negatieve zin.

Grutte Pier is nabij Dokkum in de strijd overleden. De Friese krijgsheld ligt begraven in de Martinikerk van Sneek.

 

De naam Grutte Pier heeft Pier Gerlofs natuurlijk te danken aan zijn enorme lengte. Daarmee gaan er verhalen rond dat hij beresterk was. Op een dag was hij op het land aan het werk en kwamen er 5 mannen op hem af. Ze zochten Grutte Pier. Pier die toen aan het ploegen was maakte in een ruk zijn paard los en nam de ploeg in zijn rechterhand. Daarmee wees hij naar zijn huis en zei: "Sjoch, dêr wennet er.!" Maar daarnaast gaf hij de man te duiden, slaand met zijn ander hand op zijn borst: "En hjir stiet er." Waarop de man een pak slaag kreeg. Door het imposante verhaal is Grutte Pier omschreven als een sterk man.

Het logo van Grutte Pier Brouwerij is ook op het leven van Grutte Pier gemaakt. Als je goed kijkt zie je aan de ene kant het gezicht waarin Grutte Pier de landbouwer was en woonde met zijn vrouw en kinderen bij de boerderij. Het graan dat er naast is getekend symboliseert naast dat hij een landbouwer is ook een ingrediënt van Bierbrouwerij Grutte Pier. In liefde en harmonie.

De andere kant is de woeste Pier die na het plat branden van zijn boerderij en het vermoorden van zijn vrouw de strijder van Friesland werd. Hij is angstaanjagender neergezet en te herkennen in een kwade blik. Zelfs de manen van zijn baard zijn ruiger, wat een Fries ook niet mis staat. Het graan links van het logo is vervangen aan de rechterkant door een zwaard. De strijder Grutte Pier wordt hier prachtig afgebeeld.

Grutte Pier Brouwerijen heeft een schitterende range van bieren, waaronder een trippel, dubbel en witbier. Tevens heeft men een elixer op de markt gebracht met kruidenbitter er door heen. Wat luistert naar de naam Berenburg. Berenburg wordt veelal gedronken in Friesland. Kijk gerust eens tussen onze Friese speciaal bieren en ontdek het bier van Grutte Pier.

Lees meer...
Product is aan je winklwagen toegevoegd:

De waardering van www.fryskekadoos.nl bij Webwinkel Keurmerk Klantbeoordelingen is 9.7/10 gebaseerd op 54 reviews.